«Przebudzenie Zabytków — IV» у Беластоку: канферэнцыя, якая «будзіць» не толькі помнікі

Вольга СЯМАШКА

24 красавіка ў Беластоку прайшла ўжо чацвёртая канферэнцыя «Przebudzenie Zabytków» — сустрэча, якая з кожным годам усё менш нагадвае фармальную навуковую падзею і ўсё больш становіцца жывой прасторай для размовы пра памяць, адказнасць і супольную гісторыю. Падляшскі кансерватар Адам Мусюк, які за час свайго прызначэння сапраўды зрабіў з установы адкрытую і пазнавальную прастору для публікі, лёгкім дотыкам рукі адкрыў пасяджэнне чатырма нотамі, сыгранымі на гістарычным раялі, які займаў пачэснае месца ў зале.

Там жа — ужо знаёмыя твары і новыя людзі: чыноўнікі, святары, гісторыкі, актывісты, мясцовыя жыхары. Тут няма выразнай мяжы паміж «экспертамі» і «слухачамі» — кожны, хто прыходзіць, ужо ў пэўным сэнсе ўдзельнік. І гэта, бадай, галоўнае адчуванне ад «Przebudzenia Zabytków»: спадчына тут не тэма дакладаў, а агульная справа.

Сярод удзельнікаў — падляшскі ваявода Яцэк Бжазоўскі, віцэ-ваявода Міхал Гансоўскі, прадстаўнікі гарадской і рэгіянальнай улады, духавенства — у тым ліку каталіцкі мітрапаліт архіепіскап Юзаф Гуздэк і праваслаўны архіепіскап Грыгорый. Але статусы тут хутка губляюць вагу: размова ідзе не «з трыбуны», а быццам паміж людзьмі, якім сапраўды важна, што будзе з іх мясцінамі.

Тэмы: ад супрасльскіх катакомбаў да мізараў у Багоніках і Крушынянах, ад архітэктара Шымона Папэ да Саскага саду ў Супраслі. Паміж (...)