Тут і там

Міраслаў ГРЫКА

Я буду прытрымлівацца не найлепшага тэрміна «польскія беларусы», каб адрозніць іх ад іх «замежных» землякоў, якія нацыянальна, культурна, моўна і рэлігійна ідэнтычныя ім, але якія ўсё больш адарваныя як грамада ад геапалітычнай рэальнасці. Наколькі беларусы ў Беларусі ўсё яшчэ застаюцца беларусамі? Антынацыянальная прапаганда Лукашэнкі дае свой эфект. Масква паслядоўна русіфікуе ментальную прастору беларусаў праз рускамоўныя тэлеканалы і прарасійскія газеты. Беларуская мова ў Беларусі становіцца ўсё больш эксклюзіўнай і нават непажаданай у публічных месцах. Па меры знікнення мовы культура, пабудаваная вакол яе, дэградуе. Дэнацыяналізацыя прагрэсуе. Хоць гэта доўгатэрміновы працэс, ён можа быць значна паскораны тэхналогіямі саветызацыі, укаранёнымі ў савецкі час і мадэрнізаванымі пры Пуціне. Іх агульная мэта: дэкультуралізацыя, дэлінгвізацыя і, у рэшце рэшт, дэменцыянізацыя грамадства шляхам адсячэння яго ад свабоднадумных эліт, што прывядзе да іх занявольвання і поўнай каланізацыі чалавечых, эканамічных, сыравінных і тэрытарыяльных рэсурсаў. Каланізацыя не з’яўляецца сінонімам саветызацыі, як і саветызацыя — русіфікацыі, аднак гэтыя тры, здавалася б, розныя паняцці кіруюцца адной і той жа прагматычнай логікай. Гэтая логіка была прынцыпова відавочнай, калі Лукашэнка здрадзіў сваім суайчыннікам-украінцам і заняволіў сваіх суайчыннікаў у расійскае рабства ў абмен на захаванне эканамічнага і карупцыйнага ўплыву ў сваёй краіне (...)